Zähmet bazaryndaky özgertmeler hünärleriň hemişe ýitip gitjekdigini aňlatmaýar. Köplenç işiň mazmuny üýtgeýär: öň birnäçe sagat wagt alan işleri emeli aň has çalt ýerine ýetirmäge kömek edýär. Şol bir wagtyň özünde hünärmenlerden diňe täze gurallary öwrenmek däl, eýsem meseleleri dogry kesgitlemek, alnan netijelere baha bermek we esaslandyrylan çözgütleri kabul etmek hem talap edilýär.
LinkedIn-iň hasaplamalaryna görä, 2023–2025-nji ýyllarda dünýäde emeli aň bilen bagly takmynan 1,3 million, maglumat merkezleri bilen bagly bolsa 600 müňden gowrak iş ýeri döredildi. Bu ýerde gürrüň boş iş orunlary barada däl-de, döredilen iş ýerleri barada gidýär. Bu maglumatlar emeli aňyň ösmegi bilen diňe bar bolan hünärleriň mazmunynyň üýtgemegi bilen birlikde täze iş ýerleriniň hem peýda bolýandygyny görkezýär.
Bütindünýä Ykdysady Forumy “Future of Jobs 2025” atly hasabatynda 2030-njy ýyla çenli dünýäde 170 million iş ýeriniň dörediljekdigini, 92 million iş ýeriniň bolsa ýitiriljekdigini çaklaýar. Netijede, iş ýerleriniň umumy sanynyň 78 million artmagyna garaşylýar. Şeýle-de bolsa, bu görkeziji ykdysady, tehnologik we demografik özgertmeleriň umumy täsirini görkezýär. Bütindünýä Ykdysady Forumy emeli aň we maglumatlary işlemek bilen bagly ugurlarda 11 million iş ýeriniň dörediljekdigini we 9 million iş ýeriniň azaljakdygyny belleýär.
Emeli aňyň täsiri, ilkinji nobatda, aýry-aýry işleriň üýtgemeginde ýüze çykýar. Halkara Zähmet Guramasynyň (HZG) hasaplamalaryna görä, dünýäde işleýänleriň dörtden birine golaýy generatiw emeli aňyň täsir edip biljek hünärlerinde zähmet çekýär. Şunda bar bolan iş wezipeleriniň üýtgemegi olaryň doly awtomatlaşdyrylmagyndan has ähtimal hasaplanýar. Emeli aňyň iň ýokary derejedäki potensial täsiri programmirleme, maglumatlary seljermek, dizaýn we tekst bilen işlemek ýaly ugurlarda, aýratyn-da sanly gurşawda bellenilýär.
Nemes-amerikan ykdysatçysy Aleksandr Bikiň geçiren barlagy generatiw emeli aňy azyndan alty aýdan bäri ulanýan işgärleriň ony has köp görnüşli işlerde peýdalanýandygyny görkezýär, emma bu täsiri takyk ölçemek kyn. Mysal üçin, emeli aň ulgamyna berilýän haýyşlaryň 15 göterimi redaktirlemek bilen bagly bolsa, O*NET maglumatlar toplumynda bu wezipe işgärleriň diňe 2,4 göterimi üçin görkezilýär. Görkezijileriň arasyndaky tapawut ulanylan maglumatlaryň we hasaplama usulynyň aýratynlyklary bilen bagly bolup biler.
Hyzmat ediş pudagynda emeli aňdan öndürijiligiň iň uly ösüşi has az tejribeli işgärlerde hasaba alyndy, hünärmenlerde bolsa bu artykmaçlyk has pes boldy. Bu ýagdaý emeli aňyň iş tejribesi az bolan işgärleriň öndürijiligine has uly täsir edýändigini görkezýär.
Bütindünýä Ykdysady Forumy çalt ösýän hünärleriň hataryna diňe emeli aň boýunça işläp düzüjileri we maglumatlar boýunça seljerijileri däl, eýsem bilim, ideg we gurluşyk pudaklarynyň hünärmenlerini hem goşýar.
Emeli aň bilen işleşmäge geçmek hünäri çalyşmagy aňlatman, eýsem has netijeli hünär tejribesini täze gurallar bilen utgaşdyrmakdyr: öz ugruňy gowy bilmek, emeli aň ulgamynyň netijelerini barlamak we ahyrky netije üçin jogapkärçiligi öz üstüňe almak. Has durnukly strategiýa yzygiderli öwrenmäge, täze başarnyklary özleşdirmäge we çözgüt kabul etmekde özbaşdaklygy saklamaga taýýarlyk bilen bagly bolýar.
Şeýle başarnyklar çagalyk döwründen kemala gelip başlap, öwrenmäge we döredijilige bolan pikirlenmäni, häsiýeti we durmuşa bolan garaýşy ösdürmäge ýardam edýär. Kitap okamaga bolan söýgi, bilime bolan gyzyklanma, pikir ýöretmek we seljermek ukyby okuw, aragatnaşyk we daşky gurşawyň täsiri bilen kemala gelýär.
Sanly Sowat okuw merkezinde çaga diňe maglumat almak bilen çäklenmän, eýsem giňişleýin pikirlenmegi, öz ukyplaryny açmagy we daşky dünýä bilen ynamly aragatnaşyk saklamagy öwrenýär. Bu ýerde çagalarda bilesigelijilik, döredijilik, aragatnaşyk endikleri we öz-özüni kämilleşdirmäge bolan höwes artdyrylýar. Bularyň ählisi özbaşdak, ösen we özüne ynamly şahsyýeti kemala getirmäge ýardam edýär.
Sanly Sowat okuw merkezi
Habarlaşmak üçin:
+993 63 639192
+993 62 525638
Salgylary:
Aşgabat şäheri, Görogly köçesi, 57 “A”;
Aşgabat şäheri, Garaşsyzlyk şaýoly, Älem binasy.
