Aşgabatda Türkmenistanyň 2026–2030-njy ýyllar üçin Milli tokaý maksatnamasynyň taslamasyny ara alyp maslahatlaşmaga bagyşlanan “tegelek stol” maslahaty geçirildi. Daşky gurşawy goramak ministrligi tarapyndan BMG-niň Ösüş Maksatnamasy (BMGÖM) we Aral taslamasy bilen bilelikde gurnalan bu duşuşyga öňdebaryjy alymlar, Mejlisiniň deputatlary we degişli edaralaryň hünärmenleri gatnaşdy. Bu barada Türkmenistanyň resmi metbugaty çarşenbe güni habar berdi.
Täze maksatnama 13 bapdan we anyk çäreleriň meýilnamasyndan ybaratdyr. Ilkinji gezek onda tebigy tokaýlary dikeltmäge aýratyn ähmiýet berilýär hem-de döwlet tokaý ýer gurluşygy geçirmek göz öňünde tutulýar. Bu çäreler doly bahaly tokaý zolaklaryny döredilmegine mümkinçilik berer.
Maksatnama döwlet-hususyýetçilik hyzmatdaşlygy düzümlerini girizýär. Şoňa laýyklykda, telekeçiler döwlet eýeçiligini saklamak şerti bilen tokaý gaznasynyň ýerlerini kärendesine alyp, miweli, ýagly we dermanlyk ösümlikleri ösdürip ýetişdirip bilerler. Bu bolsa täze iş orunlaryny döretmäge we ýer döwlet eýeçiliginde galmak şerti bilen ekosyýahaty ösdürmäge mümkinçilik berer.
Taslamada çölleşmä garşy göreşmek we howanyň üýtgemegine uýgunlaşmak meselelerine aýratyn üns berilýär. Alymlar öri meýdanlaryny gowulandyrmagyň döwrebap usullaryny, şol sanda gara sazak ekmegi we suwarmak üçin ýerli akaba suwlaryny ulanmagy teklip etdiler. Bu çäreler hasyllylygyny birnäçe esse ýokarlandyrmaga mümkinçilik berip, 3–5 ýylyň içinde özüni ödeýär.
Resminama tokaý zolaklaryna kömürturşy gazyny sorujy hökmünde garaýar, bu bolsa halkara kömürturşy kreditleri bazarlaryna gatnaşmaga ýol açýar.
Maksatnamany durmuşa geçirmegiň möhüm bölegi sanlylaşdyrma bolar. Hünärmenler tokaýlaryň ýagdaýyna, aýratyn-da barmasy kyn bolan daglyk we çöllük ýerlere gözegçilik etmek üçin GIS-tehnologiýalaryny, hemra suratlaryny we emeli aň usullaryny ulanmagy meýilleşdirýärler.
Döwrebap ylmy usullaryň we hususy maýa goýumlarynyň utgaşdyrylmagy “ýaşyl guşaklaryň” giňeldilmegine hem-de ýurduň ekologik durnuklylygyny berkitmäge hem mümkinçilik berer.
