Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedow 16-njy oktýabrda Ýerewan şäherinde geçirilen BMG-niň Biologik dürlülik hakyndaky konwensiýasynyň Taraplarynyň 17-nji konferensiýasyna (COP17) bagyşlanan Liderleriň sammitinde çykyş edip, biologik dürlüligi gorap saklamak, şol sanda aýratyn goralýan tebigy ýerleriň ulgamyny kämilleşdirmek, sebit hyzmatdaşlygyny giňeltmek, BMG bilen özara gatnaşyklary ösdürmek we halkara tebigaty goraýyş borçnamalarynyň ýerine ýetirilmegi üçin şertleri üpjün etmek boýunça ýurduň esasy ileri tutýan ugurlaryny kesgitledi.
Döwlet Baştutany biologik dürlüligiň ýitirilmeginiň, howanyň üýtgemeginiň, çölleşmegiň we ýerleriň zaýalanmagynyň özara baglanyşykly meseleler bolup, ýurtlaryň ekologik howpsuzlygyna we durnukly ösüşine gönüden-göni täsir edýändigini belledi. Garagum çölünden Köpetdagyň we Köýtendagyň dag ulgamlaryna, Hazar deňziniň kenarlaryna çenli özboluşly tebigy ekoulgamlara eýe bolan Türkmenistan tebigy baýlyklary gorap saklamaga döwlet syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biri hökmünde garaýar.
Türkmenistanyň Prezidenti ilkinji ileri tutulýan ugur hökmünde aýratyn goralýan tebigy ýerleriň milli ulgamyny kämilleşdirmegi, ekologik gözegçiligi ösdürmegi we haýwanlaryň hem-de ösümlikleriň seýrek duş gelýän görnüşlerini gorap saklamagy görkezdi. Serdar Berdimuhamedowyň bu işiň möhüm guraly hökmünde halkara hyzmatdaşlar bilen bilelikde Kunmin-Montreal Ählumumy çarçuwaly maksatnamasynyň maksatlaryny nazara alyp işlenip taýýarlanan Türkmenistanyň 2026–2035-nji ýyllar üçin biologik dürlüligi gorap saklamak boýunça Milli strategiýasyny we Hereketleriň meýilnamasyny görkezdi.
Serdar Berdimuhamedow ikinji ileri tutulýan ugur hökmünde serhetüsti ekoulgamlary, haýwanlaryň göçüş ýollaryny we tebigy serişdeleri gorap saklamak maksady bilen sebit hyzmatdaşlygyny giňeltmegi belledi. Esasan hem Türkmenistanyň Hazar deňziniň ekologik abadançylygyna, Aral deňziniň basseýniniň ekoulgamlaryny gorap saklamaga we çölleşmäge garşy göreşe aýratyn ähmiýet berýändigini aýtdy.
Türkmenistanyň Prezidenti üçünji ileri tutulýan ugur hökmünde BMG-niň, onuň ýöriteleşdirilen edaralarynyň we halkara tebigaty goraýyş mehanizmleriniň mümkinçiliklerinden mümkin boldugyça giň peýdalanmagy görkezdi. Serdar Berdimuhamedowyň bellemegine görä, Türkmenistan tebigy mirasy gorap saklamak we ylmy barlaglary ösdürmek boýunça ÝUNESKO bilen hyzmatdaşlyga aýratyn ähmiýet berýär. Döwlet Baştutany ýurduň tebigy ýerleriniň “Aram guşaklygyň Turan çölleri” Bütindünýä tebigy mirasynyň düzümine girizilmegini halkara hyzmatdaşlygynyň aýdyň mysaly hökmünde görkezdi.
Serdar Berdimuhamedow dördünji ileri tutulýan ugur hökmünde halkara tebigaty goraýyş borçnamalarynyň ýerine ýetirilmegi üçin şertleri üpjün etmegi belledi. Türkmenistanyň bellemegine görä, ösüp barýan ýurtlaryň maliýe serişdelerine we döwrebap tehnologiýalara elýeterliligini üpjün etmek, milli mümkinçilikleri pugtalandyrmak, şeýle hem genetiki serişdelerden, şol sanda olaryň yzygiderliligi baradaky sanly maglumatlardan peýdalanmakdan alynýan bähbitleri adalatly we deň paýlamak möhüm ähmiýete eýedir.
Döwlet Baştutany BMG-niň Baş Assambleýasynyň 81-nji sessiýasynyň çäklerinde Türkmenistanyň ekologik howpsuzlyk we howanyň üýtgemegine durnuklylyk boýunça başlangyçlaryny öňe sürmegini dowam etdirjekdigini habar berdi. Hususan-da, Türkmenistan yzygiderli syýasy we bilermenler derejesindäki özara gatnaşyklar üçin açyk köptaraplaýyn meýdança hökmünde Aşgabat klimat dialogyny döretmegi teklip edýär. Şeýle hem Türkmenistan Merkezi Aziýa ýurtlary üçin çölleşmäge garşy göreşmek boýunça sebit merkezini döretmek başlangyjyny öňe sürýär.
Türkmenistanyň Prezidenti deňze çykalgasy bolmadyk döwletler bilen bilelikde, ösüp barýan ýurtlaryň bähbitleri barada durup geçdi. Serdar Berdimuhamedow bu ýurtlaryň bähbitlerini we aýratyn zerurlyklaryny nazara almazdan, ählumumy ekologik maksatlara ýetmegiň mümkin däldigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan ýurtlar boýunça üçünji maslahatynyň 2024–2034-nji ýyllar üçin Hereketleriň Awaza maksatnamasynda we Awaza syýasy Jarnamasynda berkidilen çözgütleri aýratyn ähmiýete eýedir. Döwlet Baştutany howa we ekologik maliýeleşdirmä elýeterliligi giňeltmek, tebigaty goramak boýunça döwrebap we sanly tehnologiýalary geçirmek, şeýle hem howanyň üýtgemeginiň netijelerine garşy durmaga ukyply durnukly infrastrukturany ösdürmek üçin halkara goldawyny güýçlendirmegiň zerurdygyny belledi.
Türkmenistanyň Prezidenti öňde boljak Biologik dürlülik hakyndaky konwensiýanyň Taraplarynyň 17-nji konferensiýasynyň kabul edilen borçnamalaryň ýerine ýetirilmegine we halkara hyzmatdaşlygynyň pugtalandyrylmagyna goşmaça itergi berjekdigine ynam bildirdi. Şeýle hem döwlet Baştutany Türkmenistanyň ähli gyzyklanma bildirýän döwletler we halkara guramalary bilen netijeli hyzmatdaşlyga taýýardygyny tassyklady.
